Skąd się wzięła astrofotografia?
Astrofotografia pojawiła się w odpowiedzi na potrzeby naukowe, do celów zbadania obiektów zbyt słabo widocznych lub niewidocznych do zobaczenia gołym okiem czy za pomocą niewielkich teleskopów. Więcej tego, to na potrzeby naukowe (i w tym astronomię) opracowana została matryca CCD, stanowiąca obecnie podstawę cyfrowych aparatów fotograficznych. W pewnym sensie to astrofotografii zawdzięczamy kierunek rozwoju technologii w aparatach fotograficznych. A obecnie astrofotografia jest hobby dla wielu pasjonatów obserwacji kosmosu, popularyzacji nauki i zaawansowanych technik fotograficznych.
Za prekursorów astrofotografii uchodzą John William Draper, który w 1840 r. wykonał fotografię księżyca, oraz jego syn, Henry Draper, który w 1880 r. jako pierwszy sfotografował obiekt pozasłoneczny – Wielką Mgławicę w Orionie. A popularności astrofotografia nabyła w latach 90. XX wieku, kiedy zaczęła się masową produkcja aparatów fotograficznych z czuła matrycą CCD i stali się oni dostępne.
Co to jest matryca CCD, dzięki której astrofotografia jest możliwa?
Matryca CCD (ang. charge-coupled device) jest układem wielu elementów światłoczułych, z których każdy rejestruje, a następnie pozwala odczytać, sygnał elektryczny proporcjonalny do ilości padającego na niego światła. Jak już wspomnieliśmy, taką matrycę pierwotnie skonstruowano na użytek naukowy, a pierwsze zastosowania były związane właśnie z astronomią, gdzie pozostaje jednym z podstawowych narzędzi badawczych. Dzisiaj największe matryce stosowane są w obserwatoriach astronomicznych i mają nawet ponad 100 megapikseli.
Ale przygodę z astrofotografią można zaczynać nie mając aż tyle megapikseli. Dla fotografowania gwiazd często używa się dedykowanego teleskopu, ale można zrobić astrofotografię nawet zwykłym aparatem kompaktowym. Specjaliści doradzają, że na początek przygody z astrofotografią nie potrzebujesz drogiego i bardzo zaawansowanego sprzętu.
Super! Też tak chcę! Jakiego sprzętu potrzebuję?
Podstawą może być aparat bezlusterkowy lub lustrzanka cyfrowa z matrycą APS-C lub pełnoklatkową (ta akurat zapewnia większe możliwości). Obiektyw ma być z możliwie największym otworem względnym (światłosiłą) – takim, który przepuszcza najwięcej światła.
Kolejną niezbędną rzeczą jest konstrukcja na której będzie przymocowany aparat. Nie da się utrzymać go stabilnie w rękach – dla zdjęć gwiazd musi on być absolutnie nieruchomy. Dlatego podstawą jest stabilny statyw. Waga w tym przypadku ma znaczenie – im cięższy, tym większą stabilność zapewnia. Jeśli zdjęcie ma nie mieć śladów gwiazd, to następną niezbędną rzeczą jest montaż paralaktyczny - pozwoli wyeliminować pozorny ruch gwiazd (to co się nazywa „startrails” a tak naprawdę jest efektem ruchu obrotowego ziemi). Istnieją jeszcze montaże azymutalne, ale z powodu swojej konstrukcji przy astrofotografii dostają zawrotów głowy, czyli rotacji pola. Dlatego jeśli ma być użyty taki montaż to dodatkowo potrzebny jest rotor pola.
Do astrofotografii oczywiście może być użyty teleskop. Jeżeli zechcesz fotografować przez teleskop, zamiast obiektywu będziesz potrzebować adaptera, „przejściówki” pomiędzy aparatem a teleskopem.
Dodatkową opcją są filtry („nakładki” na obiektyw), zadaniem których jest nieprzepuszczanie niepożądanego światła. To są elementy optyczne, które blokują lub przepuszczają światło pochodzące od różnych pierwiastków chemicznych (czyli od różnych obiektów astronomicznych). Np. dla zdjęć mgławic wykorzystuje się wąskopasmowy wodorowy filtr H-alfa, który przepuszczają tylko światło, które emituje wodór (a mgławice w dużym stopniu składają się z wodoru), a resztę blokuje praktycznie do zera.
Nie tylko sprzęt. Wiedza i eksperymenty
W astrofotografii nie wystarczy mieć tylko sprzęt. Dla robienia zdjęć gwiazdom potrzebna jest wiedza na temat astronomii, o obiektach widocznych na niebie czy o długości nocy astronomicznej w daną porę roku. Niezbędna jest także obserwacja pogody – dla astrofotografii bezchmurne niebo i niska wilgotność jest tak samo ważne jak i odpowiedni sprzęt. Przydatna jest także wiedzą o warunkach otoczenia – krótko mówiąc trzeba wiedzieć gdzie znaleźć ciemne niebo.
Astrofotografia to ogrom możliwości do uchwycenia pięknego kadru. Istnieją różne style i techniki. Wśród popularnych stylów astrofotografii znajdziemy:
- malowanie światłem (długi czas ekspozycji bez eliminacji startrails, które to jest znakiem rozpoznawczym tego stylu, czyli kreski zostawiane przez gwiazdy)
- zdjęcia poklatkowe (robienie zdjęć w regularnych odstępach czasu i „sklejenie” w jedno zdjęcie lub krótki film, na przykład zdjęcie na którym jest widoczny ruch księżyca)
- zbliżenia („portrety” ciał niebieskich w dużym przybliżeniu za pomocą teleskopu)
- gwiezdne krajobrazy, czyli astrofotografia szerokiego planu (fotografowanie dużej liczby gwiazd, czy też połączenie krajobrazu ziemi i obiektów astronomicznych).
W każdym ze stylów stosowane są różne techniki wykonania zdjęcia. Na przykład w krajobrazowej astrofotografii dwoma podstawowymi technikami są stakowanie (od ang. „stack” - łączenie wielu kadrów tego samego obiektu w jeden w celu wyeliminowania szumów) czy panoramowanie (łączenie od kilku do kilkunastu kadrów nachodzących na siebie w celu uzyskania panoramy)
Na samym zrobieniu zdjęcia, czy raczej zebraniu materiału, sprawa się nie kończy. Dalej następuje kolejny krok w całym procesie, który również wymaga wiedzy i wprawy. Pozyskane zdjęcia muszą zostać połączone i obrobione. Istnieje wiele programów, płatnych i darmowych, do łączenia zrobionych zdjęć (stakowania ), oraz do specjalistycznej obróbki. I tak samo jak i w wykonaniu, w procesie obróbki istnieje sporo technik i sposobów uzyskać pożądany efekt.
W naszym sklepie znajdziesz puzzle z astrofografią do ułożenia - Kosmiczną Śnieżkę (Astronomy Photo of the Day NASA 31.01.2024 autorstwa Marcina Ślipko)
ZOBACZ PRODUKTY Z ASTROFOTOGRAFIĄ
Przeczytaj więcej o autorze tego wyjątkowego zdjęcia
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google